Maandag 20 november werd vwo 5–leerling Hendrik Beukelman van Melanchthon Schiebroek in de Rode Hoed in Amsterdam gekozen tot één van de zeven “Jonge Denkers des vaderlands”. Natuurlijk zijn wij heel trots op Hendrik!!

Veertien filosofieleerlingen uit heel Nederland. Geselecteerd op basis van hun column, waren genomineerd. Zeven van hen, waaronder Hendrik, mogen het komende jaar de eretitel “Jonge denker des Vaderlands” gaan dragen en ons via vlogs, columns en optredens (ook op de Open Dag van Melanchthon Schiebroek!!) in verschillende media & tijdens evenementen prikkelen om verder te denken.

De leus ‘Verbeelding aan de macht!’ – het nieuwe thema van de maand van de filosofie (april 2018) – riep duidelijk vragen op. Kun je zeker weten dat het ideaal uit jouw verbeelding ook goed is voor een ander? Wat als idealen met elkaar botsen? Willen we zoeken naar een eenheid?

Hieronder de winnende column van Hendrik. Deze column zal ook verschijnen in een bij uitgeverij Lemniscaat uit te brengen essaybundel.

Hemelbestormer of Werkelijkheidsmens
Elke dag kijk ik in de spiegel, elke dag zie ik een “ik” die ik niet ken, een “ik” die ik niet begrijp. Zie ik wel mijzelf in die spiegel of zie ik slechts een reflectie van iemand waarvan ik denk dat ik het ben. Ik maak een voorstelling van wie ik ben en zou kunnen zijn door te denken. Kunnen we ook denken zonder een voorstelling van ons denken. Kunnen we denken zonder eerst in een spiegel te kijken. Een ideaal is voor mij net als een idee. Het idee van een voorstelling van een gedachte, een werkelijkheid die afhankelijk is van mijn denkwijze.

Als hemelbestormer is men op zoek naar idealen. Als sterveling erachter komen wat denken is, begrijpen waarom niet alles zo is als het lijkt. Men wil weten wat de toekomst brengt, men wil zekerheid. Deze zekerheid is echter niet altijd even makkelijk te vinden, zeker niet als men niet weet waar men moet zoeken.

Stel je een druppel water voor. Een druppel die van een blad glijdt en zijn weg vervolgt naar de grond onder hem. Mijn ideaal is dat de druppel de grond bereikt. Op het moment dat de druppel de grond bereikt ontstaat er een zekerheid, een zekerheid die gebaseerd is op een causaal verband. Deze zekerheid bepaalt voor ons wat de waarde van een ideaal is. Elke keer als een nieuwe druppel valt, zoeken we naar deze zekerheid ongeacht of de druppel de grond bereikt. Het vallen van de druppel en het eventueel bereiken van de grond is niet afhankelijk van mijn ideaal terwijl mijn ideaal wel afhankelijk is van het vallen van de druppel en het bereiken van de grond. De zekerheid is dus een onderdeel van onze eigen belevingswereld. Wij creëren een zekerheid om reden te geven aan onze idealen.

De manier waarop men dit proces van zekerheid tot ideaal kan omschrijven is idealistisch denken, dit geldt zowel voor de hemelbestormer als voor de werkelijkheidsmens. Door gebruik te maken van je ratio kan je erachter komen hoe jouw idealen ontstaan en hoe deze zich zullen ontwikkelen. Men denkt na over de functie van het denken en hoe men deze toepast op de werkelijkheid. Op dit moment ontstaat er echter wel een grens. Een grens tussen een zichtbare werkelijkheid en een onzichtbare werkelijkheid. De zichtbare werkelijkheid beschrijft de wereld vanuit het perspectief van een werkelijkheidsmens, de onzichtbare werkelijkheid beschrijft de wereld vanuit het perspectief van een hemelbestormer.

Men kan dit zien als het bewandelen van een weg door een uitgestrekt landschap. Een werkelijkheidsmens zal alles wat hij onderweg tegen komt proberen te omschrijven, te analyseren en een waarheid te geven door middel van rede. De hemelbestormer zal zich meer bezighouden met de weg en waar de weg hem wellicht naartoe leidt. Hij probeert een beeld te schetsen van een plek die alleen bestaat in zijn gedachte, een voor de werkelijkheidsmens onzichtbare werkelijkheid.

Ongeacht of men de wereld bekijkt vanuit het perspectief van hemelbestormer, werkelijkheidsmens of wellicht beide zal men gebruik maken van idealistisch denken. Idealistisch denken is een onderdeel van gedachteprocessen die ons als mens kenmerken. Wij zijn niet instaat te stoppen met idealistisch denken maar wij kunnen ons wel afvragen waarom wij idealistisch denken. Probeer eens niet in een spiegel te kijken maar vanuit een spiegel, ben jij wel je eigen spiegelbeeld?